psychology.games

Sala II · Zjawiska, zadania i eksperymenty myślowe

Złudzenie Müllera-Lyera

Stanowisko · Wypróbuj

Obie linie poniżej rysuje ta strona w twojej przeglądarce. Jedna jest stała; drugą wydłużasz albo skracasz, aż oba odcinki będą dla ciebie tej samej długości, a potem strona pokazuje ci, jakie były prawdziwe długości. Nie ma tu poprawnej odpowiedzi do trafienia ani niczego do oceniania. To, co ustawisz, zostaje wyłącznie w tej karcie przeglądarki i nigdy nie jest nigdzie zapisywane ani wysyłane.

Rysunek 1 z 2

Przesuwaj suwak, aż oba odcinki będą dla ciebie tej samej długości. Zignoruj groty — nie są częścią linii.

Linia stała

Twoja linia

Doświadczenie

Dwie linie z małymi grotami na końcach, narysowane powyżej przez tę stronę. Rozciągnij jedną, aż będzie wyglądać na tak samo długą jak druga, a potem pozwól stronie powiedzieć ci, co właściwie zrobiłeś. Zrób oba rysunki — drugi odwraca groty, a para jest znacznie ciekawsza niż każda z połówek osobno.

Dwa odcinki mogą mieć dokładnie tę samą długość i mimo to uparcie nie wyglądać na równe. Odcinek, którego groty rozchodzą się na zewnątrz, tak że cała figura jest szersza niż sam odcinek, wygląda na dłuższy niż identyczny odcinek, którego groty zaginają się z powrotem nad nim. Franz Carl Müller-Lyer opublikował ten efekt w 1889 roku, zauważając, że linia zakończona kątem rozwartym wydaje się dłuższa niż linia zakończona kątem ostrym, że wielkość kąta ma znaczenie i że zakrzywione groty dają ten efekt tak samo jak proste.Zbieżne / replikowane Wszystko na tej stronie wynika z tego jednego upartego obrazka.

Co się dzieje

Wyjaśnienie tego okazało się dużo trudniejsze niż wywołanie. U samego Müllera-Lyera groty wlewały się w ocenę długości; późniejsi kandydaci to błędnie zastosowana stałość wielkości, w której figurą wyglądającą na dłuższą jest ta przetwarzana jako dalsza, teorie sprzecznych wskazówek i pomyłki, uśredniające całą figurę albo odległość między czubkami grotów, dolnoprzepustowa filtracja przestrzenna odrzucająca drobne szczegóły oraz teorie ruchów oczu wywodzące się od Judda. Sto lat później nie ma zwycięzcy uznanego zgodnie i coraz częściej podejrzewa się, że złudzenie odzwierciedla kilka współistniejących mechanizmów albo kilka równoległych dróg do tego samego wyglądu.Niejednoznaczne / sporne

To ciekawsza sytuacja niż rozstrzygnięta odpowiedź. Figurę rysuje się trywialnie łatwo, efekt odtwarza się trywialnie łatwo, a wyjaśnienia wciąż się mnożą, bo każde z nich tłumaczy część danych.

Co to pokazuje

Złudzenie nie rozpływa się, kiedy wiesz swoje. Ta sama osoba, która przed chwilą patrzyła, jak mierzy się oba odcinki, i zgodziła się, że są równe, nadal widzi jeden jako dłuższy — a ta zawziętość miała realną wagę teoretyczną. Fodor uczynił z niej czołowy argument, że widzenie jest informacyjnie hermetyczne, pisząc, że to, jak świat wygląda, bywa „osobliwie niezależne od tego, jak się wie, że jest”, a Pylyshyn użył tej samej figury w argumencie o poznawczej nieprzenikalności przetwarzania wzrokowego.Potwierdzone, z ograniczeniami

Możesz to sprawdzić na sobie w sposób, w jaki filozofowie nie mogli: strona poda ci prawdziwe długości, a ty możesz spojrzeć jeszcze raz. Większość ludzi stwierdza, że figura ani trochę się nie kaja.

Czego to nie pokazuje

Różnica między twoim ustawieniem a prawdziwą długością nie jest odczytem twojego układu wzrokowego. To, jak duże wyjdzie to złudzenie, zależy od figury i od procedury co najmniej tak samo jak od obserwatora. Sam Müller-Lyer stwierdził, że pozorna długość zmienia się wraz z kątem grotów, a historyczny materiał międzykulturowy to w dużej mierze zbiór porównań między różnymi narzędziami: kiedy Amir i Firestone przeliczyli dane Riversa z przełomu wieków współczesnymi metodami statystycznymi, istotność osiągnęło tylko pięć z piętnastu porównań między grupami, a większość z tych pięciu zestawiała grupy badane dwiema różnymi wersjami procedury.Potwierdzone, z ograniczeniami Nasza strona używa jednego kąta grotów, jednej długości grotów i jednego ekranu i relacjonuje jedną sesję. To sposób na spotkanie się ze zjawiskiem, a nie na zmierzenie ciebie.

Badania i ograniczenia

Najczęściej cytowana rzecz w tej figurze nie jest samą figurą. Stała się ona emblematem mocnej tezy o kulturze i percepcji. Segall, Campbell i Herskovits przedstawili dane z piętnastu społeczeństw pokazujące znaczne różnice w podatności na złudzenia geometryczne i odczytali je jako dowód na odmienne nawyki wnioskowania percepcyjnego, związane ze środowiskiem wzrokowym — ideę „świata ciesielskiego”. Henrich, Heine i Norenzayan postawili potem te dane na czele swojego argumentu, że zachodni studenci są dziwną próbą, z której miałoby się uogólniać, podając, że amerykańscy studenci potrzebowali, by jeden odcinek był mniej więcej o jedną piątą dłuższy od drugiego, zanim uznali oba za równe, że różnili się istotnie od każdego innego badanego społeczeństwa i że dla zbieraczy San z Kalahari nie było to w ogóle złudzenie.Niejednoznaczne / sporne

Ten odczyt jest dziś przedmiotem konsekwentnego ataku. Amir i Firestone dowodzą, że wyjaśnienie kulturowe jest niemal na pewno fałszywe, zbierając dowody na to, że złudzenie pojawia się u ptaków, ryb, gadów, owadów i innych ssaków, że statystyka naturalnych scen wystarcza, by je wytworzyć, że przetrwa ono zakrzywione groty i figury bez żadnych linii, że występuje w dotyku tak samo jak we wzroku i że dziewięcioro dzieci z gęstą wrodzoną zaćmą pokazywało je na każdym wariancie bodźca w ciągu kilku godzin od chwili, gdy pierwszy raz zaczęły widzieć wyraźnie. Odczytują też historyczny materiał jako niespójny: Rivers stwierdził, że mieszkający w dżungli Urali i Sholaga są podatniejsi niż Anglicy, a Segall i współpracownicy opublikowali własny rozdział zatytułowany „Inconsistencies in our Own Data”, martwili się na piśmie, że tłumacze mogli nie przekazać instrukcji, odnotowali odruch osoby prowadzącej badanie, by naciskać respondentów udzielających nieoczekiwanej odpowiedzi, i w niektórych próbach wykluczyli ponad połowę badanych.Niejednoznaczne / sporne Żadna ze stron nie jest tu przypisem, a ten wpis nie wskazuje zwycięzcy.

Szuflada badawcza — tezy, źródła i ograniczenia

Każda wyróżniona wyżej teza jest tu zapisana wraz ze swoją oceną dowodów i źródłami. Oceny dotyczą pojedynczych tez; ten serwis nigdy nie wylicza ogólnej punktacji prawdziwości.

Cytowania, noty źródłowe i noty o wsparciu poniżej opisują badania anglojęzyczne i zostają po angielsku nawet na tej przetłumaczonej stronie — ich tłumaczenie stworzyłoby drugi, rozbieżny zapis tego, co mówi źródło.

↩ Dwa odcinki mogą mieć dokładnie tę samą długość i mimo to uparcie nie wyglądać na równe. Odcinek, którego groty rozchodzą się na zewnątrz, tak że cała figura jest szersza niż sam odcinek, wygląda na dłuższy niż identyczny odcinek, którego groty zaginają się z powrotem nad nim. Franz Carl Müller-Lyer opublikował ten efekt w 1889 roku, zauważając, że linia zakończona kątem rozwartym wydaje się dłuższa niż linia zakończona kątem ostrym, że wielkość kąta ma znaczenie i że zakrzywione groty dają ten efekt tak samo jak proste.

Zbieżne / replikowane

Amir, D., & Firestone, C. (2025). Is visual perception WEIRD? The Müller-Lyer illusion and the Cultural Byproduct Hypothesis. Psychological Review (advance online publication). Preprint dated 24 January 2025, doi:10.31234/osf.io/y7mtf https://doi.org/10.31234/osf.io/y7mtf · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Section 2.1: "In 1889, the German sociologist Franz Carl Müller-Lyer noted a curious phenomenon: a line terminating in a simple obtuse angle appeared longer than one terminating in an acute angle"; "Müller-Lyer also noted that apparent line length was related to the angle size of the arrowheads, and found similar effects with line segments capped by curves rather than straight lines". The direction of the effect in geometric terms is fixed by the conflicting-cues description in section 2.2.1: the figure that is overall longer is the one whose central line comes to look longer.

Centre for the Study of Perceptual Experience, University of Glasgow. "Müller-Lyer Illusion." Illusions Index (illusionsindex.org). https://www.illusionsindex.org/i/mueller-lyer · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: The Centre for the Study of Perceptual Experience entry states that the illusion presents two horizontal lines of identical length differing only in the direction of their terminating fins, one of which appears longer, and dates the first publication to Müller-Lyer 1889 in Archiv für Anatomie und Physiologie — an opened tertiary source used to corroborate the phenomenon description and the publication venue.

↩ Wyjaśnienie tego okazało się dużo trudniejsze niż wywołanie. U samego Müllera-Lyera groty wlewały się w ocenę długości; późniejsi kandydaci to błędnie zastosowana stałość wielkości, w której figurą wyglądającą na dłuższą jest ta przetwarzana jako dalsza, teorie sprzecznych wskazówek i pomyłki, uśredniające całą figurę albo odległość między czubkami grotów, dolnoprzepustowa filtracja przestrzenna odrzucająca drobne szczegóły oraz teorie ruchów oczu wywodzące się od Judda. Sto lat później nie ma zwycięzcy uznanego zgodnie i coraz częściej podejrzewa się, że złudzenie odzwierciedla kilka współistniejących mechanizmów albo kilka równoległych dróg do tego samego wyglądu.

Niejednoznaczne / sporne

Amir, D., & Firestone, C. (2025). Is visual perception WEIRD? The Müller-Lyer illusion and the Cultural Byproduct Hypothesis. Psychological Review (advance online publication). Preprint dated 24 January 2025, doi:10.31234/osf.io/y7mtf https://doi.org/10.31234/osf.io/y7mtf · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Sections 2.1 and 2.2.1 enumerate the accounts named here: Müller-Lyer's "confluxion" theory, Gregory's size scaling theory, Day's conflicting-cues theory, the Sekuler and Erlebacher confusion theory keyed to intertip distance, Morgan et al. on misperceived endpoint locations, Ginsburg's low-pass spatial filtering, and efference theories tracing to Judd (1905). The section concludes that "such an account even eludes the field at large" and that "the Müller-Lyer illusion may actually reflect multiple co-existing mechanisms, or even multiple parallel paths to producing the same perceptual effects".

Centre for the Study of Perceptual Experience, University of Glasgow. "Müller-Lyer Illusion." Illusions Index (illusionsindex.org). https://www.illusionsindex.org/i/mueller-lyer · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Lists three competing explanations — misapplied size constancy scaling ("the outward-pointing version ... is processed as being further away"), conflicting cues, and confusion theory keyed to the distance between arrowhead tips — corroborating that the mechanism is presented as unsettled in a current teaching reference, and supplying the depth-scaling direction quoted in the claim.

↩ Złudzenie nie rozpływa się, kiedy wiesz swoje. Ta sama osoba, która przed chwilą patrzyła, jak mierzy się oba odcinki, i zgodziła się, że są równe, nadal widzi jeden jako dłuższy — a ta zawziętość miała realną wagę teoretyczną. Fodor uczynił z niej czołowy argument, że widzenie jest informacyjnie hermetyczne, pisząc, że to, jak świat wygląda, bywa „osobliwie niezależne od tego, jak się wie, że jest”, a Pylyshyn użył tej samej figury w argumencie o poznawczej nieprzenikalności przetwarzania wzrokowego.

Potwierdzone, z ograniczeniami

Amir, D., & Firestone, C. (2025). Is visual perception WEIRD? The Müller-Lyer illusion and the Cultural Byproduct Hypothesis. Psychological Review (advance online publication). Preprint dated 24 January 2025, doi:10.31234/osf.io/y7mtf https://doi.org/10.31234/osf.io/y7mtf · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Section 2.2.1 quotes Fodor (1983, p. 66) on "the widely noted persistence of many perceptual illusions ... even in defiance of the subject's explicit knowledge that the percept is illusory. The very same subject who can tell you that the Müller-Lyre [sic] arrows are identical in length, who indeed has seen them measured, still finds one looking longer than the other", and Fodor (1984, p. 34) on how "how the world looks can be peculiarly unaffected by how one knows it to be"; it then quotes Pylyshyn (2003) making the same move for cognitive impenetrability. Graded supported_with_limits because the source reports these as the premises of influential arguments and does not itself measure the persistence, and because the encapsulation conclusion drawn from it is philosophically contested.

↩ To, jak duże wyjdzie to złudzenie, zależy od figury i od procedury co najmniej tak samo jak od obserwatora. Sam Müller-Lyer stwierdził, że pozorna długość zmienia się wraz z kątem grotów, a historyczny materiał międzykulturowy to w dużej mierze zbiór porównań między różnymi narzędziami: kiedy Amir i Firestone przeliczyli dane Riversa z przełomu wieków współczesnymi metodami statystycznymi, istotność osiągnęło tylko pięć z piętnastu porównań między grupami, a większość z tych pięciu zestawiała grupy badane dwiema różnymi wersjami procedury.

Potwierdzone, z ograniczeniami

Amir, D., & Firestone, C. (2025). Is visual perception WEIRD? The Müller-Lyer illusion and the Cultural Byproduct Hypothesis. Psychological Review (advance online publication). Preprint dated 24 January 2025, doi:10.31234/osf.io/y7mtf https://doi.org/10.31234/osf.io/y7mtf · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Section 2.1 records that Müller-Lyer "noted that apparent line length was related to the angle size of the arrowheads". Section 5.1 reports the reanalysis of the Rivers data: a one-way ANOVA giving F(5, 212) = 7.15, p < 0.001, then "Of the fifteen possible comparisons, only five are significantly different, and of these, most involve comparisons between two different versions of the protocol". Graded supported_with_limits: this is one reanalysis of one historical dataset, presented in an argumentative review.

↩ Stała się ona emblematem mocnej tezy o kulturze i percepcji. Segall, Campbell i Herskovits przedstawili dane z piętnastu społeczeństw pokazujące znaczne różnice w podatności na złudzenia geometryczne i odczytali je jako dowód na odmienne nawyki wnioskowania percepcyjnego, związane ze środowiskiem wzrokowym — ideę „świata ciesielskiego”. Henrich, Heine i Norenzayan postawili potem te dane na czele swojego argumentu, że zachodni studenci są dziwną próbą, z której miałoby się uogólniać, podając, że amerykańscy studenci potrzebowali, by jeden odcinek był mniej więcej o jedną piątą dłuższy od drugiego, zanim uznali oba za równe, że różnili się istotnie od każdego innego badanego społeczeństwa i że dla zbieraczy San z Kalahari nie było to w ogóle złudzenie.

Niejednoznaczne / sporne

Segall, M. H., Campbell, D. T., & Herskovits, M. J. (1963). Cultural differences in the perception of geometric illusions. Science, 139(3556), 769-771. https://doi.org/10.1126/science.139.3556.769 · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: The full published summary reads: "Data from 15 societies are presented showing substantial intersocietal differences of two types in susceptibility to geometric optical illusions. The pattern of response differences suggests the existence of different habits of perceptual inference which relate to cultural and ecological factors in the visual environment." The claim's phrasing follows it closely and does not attribute to the 1963 paper the "carpentered world" label or per-society figures, which come from the 1966 book and from Henrich et al.

Henrich, J., Heine, S. J., & Norenzayan, A. (2010). The weirdest people in the world? Behavioral and Brain Sciences, 33(2-3), 61-83, with open peer commentary and authors' response. https://www2.psych.ubc.ca/~henrich/pdfs/WeirdPeople.pdf · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Section 3.1 (Visual perception) of the target article: "the undergraduates required that line 'a' be about a fifth longer than line 'b' before the two segments were perceived as equal. At the other end, the San foragers of the Kalahari were unaffected by the so-called illusion (it is not an illusion for them). While the San's PSE value cannot be distinguished from zero, the American undergraduates' PSE value is significantly different from all the other societies studied." The figure shows results from 16 societies (14 small-scale) from Segall et al. (1966); the claim cites the 1963 Science report's own count of 15 for the earlier publication.

↩ Ten odczyt jest dziś przedmiotem konsekwentnego ataku. Amir i Firestone dowodzą, że wyjaśnienie kulturowe jest niemal na pewno fałszywe, zbierając dowody na to, że złudzenie pojawia się u ptaków, ryb, gadów, owadów i innych ssaków, że statystyka naturalnych scen wystarcza, by je wytworzyć, że przetrwa ono zakrzywione groty i figury bez żadnych linii, że występuje w dotyku tak samo jak we wzroku i że dziewięcioro dzieci z gęstą wrodzoną zaćmą pokazywało je na każdym wariancie bodźca w ciągu kilku godzin od chwili, gdy pierwszy raz zaczęły widzieć wyraźnie. Odczytują też historyczny materiał jako niespójny: Rivers stwierdził, że mieszkający w dżungli Urali i Sholaga są podatniejsi niż Anglicy, a Segall i współpracownicy opublikowali własny rozdział zatytułowany „Inconsistencies in our Own Data”, martwili się na piśmie, że tłumacze mogli nie przekazać instrukcji, odnotowali odruch osoby prowadzącej badanie, by naciskać respondentów udzielających nieoczekiwanej odpowiedzi, i w niektórych próbach wykluczyli ponad połowę badanych.

Niejednoznaczne / sporne

Amir, D., & Firestone, C. (2025). Is visual perception WEIRD? The Müller-Lyer illusion and the Cultural Byproduct Hypothesis. Psychological Review (advance online publication). Preprint dated 24 January 2025, doi:10.31234/osf.io/y7mtf https://doi.org/10.31234/osf.io/y7mtf · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Abstract lists the five lines of evidence in this order and concludes the Cultural Byproduct Hypothesis "is almost certainly false". Section 4.1 names "birds, fish, reptiles, insects, and other mammals". Section 4.5 describes Gandhi et al. (2015): nine congenitally blind children aged 8-16 with dense bilateral cataracts, tested hours after lens replacement, where "100% of the children, on 100% of the stimulus variants, showed evidence of the illusion". Section 5.1 reports the Rivers (1905) reversal — the Urali and Sholaga showing the greatest effect of all, "even considering the English". Section 5.2 names the "Inconsistencies in our Own Data" section of Segall et al. (1966) and quotes the interpreter concern (p. 178), the administrator's "impulse to correct the respondent" (p. 178), and exclusions "in some cases more than half".

Henrich, J., Heine, S. J., & Norenzayan, A. (2010). The weirdest people in the world? Behavioral and Brain Sciences, 33(2-3), 61-83, with open peer commentary and authors' response. https://www2.psych.ubc.ca/~henrich/pdfs/WeirdPeople.pdf · dostęp 2026-08-24
Nota o wsparciu: Included as the counterweight the claim is contesting, and to show the dispute is live rather than closed: the target article's own Response section rebuts a commentary (Khemlani et al.) that the illusion is "but one single phenomenon in visual perception, hardly representative of all visual perceptual processes" by pointing to parallel population-level variation in the Sander Parallelogram and two Horizontal-Vertical illusions — evidence that was already being argued over in 2010.