Gra w ultimatum

Dziesięć punktów na stole, dziesięć rund. Grasz proponującego: w każdej rundzie wybierasz podział 10 punktów między siebie a odpowiadającego ze skryptu, który może tylko przyjąć — wtedy podział dochodzi do skutku — albo odmówić, a wtedy oboje nic w tej rundzie nie dostajecie. Reguła akceptacji odpowiadającego jest wyłożona przed startem, więc prawdziwe pytanie brzmi: ile twoim zdaniem zniesie druga strona, której zależy na uczciwości. Najpierw warto poznać punkt odniesienia: w grze w ultimatum jeden gracz proponuje, jak podzielić pewną sumę pieniędzy, a drugi może tylko przyjąć albo odrzucić — odrzucenie oznacza, że obaj odchodzą z niczym. W setkach eksperymentów proponujący najczęściej oferują równy podział, średnie oferty sięgają około 40–50% puli, a oferty poniżej mniej więcej 20% są odrzucane tak często, że wskaźniki akceptacji zbliżają się do zera.Zbieżne / replikowane

Cała dziwność siedzi po stronie odpowiadającego. Odrzucenie niskiej oferty kosztuje odpowiadającego prawdziwe pieniądze, a podręcznikowa teoria gier przewiduje, że ludzie powinni przyjmować każdą dodatnią kwotę, proponujący zaś powinni oferować absolutne minimum. Zamiast tego ludzie rutynowo odrzucają zaniżone oferty, a badania neuroobrazowe wiążą te odmowy z reakcjami emocjonalnymi — co świadczy o tym, że odpowiadający porównują swój udział z udziałem proponującego i reagują na niesprawiedliwość, nie tylko na własną wypłatę.Potwierdzone, z ograniczeniami Jako proponujący negocjujesz właśnie z tym faktem: każda twoja oferta jest zakładem o to, ile niesprawiedliwości druga strona przełknie, zanim ukarze obie strony.

To, co mogłoby wyglądać na dziwactwo studentów z laboratorium, okazuje się dużo szersze — choć nie wszędzie identyczne. Zachowanie związane ze sprawiedliwością jest w tej grze ludzką prawidłowością, ale nie jedną uniwersalną stałą. W eksperymentach w 15 społecznościach o małej skali model czystego interesu własnego zawiódł wszędzie, a mimo to oferty i odmowy różniły się między grupami bardziej niż we wcześniejszych badaniach, przy czym różnice szły w parze z cechami codziennego życia gospodarczego, takimi jak stopień integracji z rynkiem; osobna metaanaliza również znalazła różnice regionalne, konkretnie w zachowaniu odpowiadających.Potwierdzone, z ograniczeniami Stanowisko powyżej nadaje tej prawidłowości kształt, który da się poczuć: spróbuj podziału 9–1 przeciwko domyślnemu odpowiadającemu i zobacz, ile naprawdę zarabia „racjonalna” zaniżona oferta.

Jedna runda tej gry nie mierzy hojności ani poczucia sprawiedliwości jako stałej cechy człowieka. Oferty i odmowy zmieniają się wraz z wysokością stawki, sposobem zbierania wyborów, doświadczeniem graczy oraz tym, czy role zostały zdobyte, czy przydzielone — a nawet twórca gry zauważa, że indywidualnego zachowania w niej wciąż nie da się przewidzieć na podstawie obserwowalnych cech.Potwierdzone, z ograniczeniami Czytaj więc podsumowanie sesji jako zapis twoich prób przeciwko jednej regule ze skryptu, w jednym podejściu, o punkty — a nie jako werdykt o tym, jakim jesteś człowiekiem. Strona nie wyciąga takiego wniosku.

Gra w ultimatum została wprowadzona w eksperymentach przeprowadzonych na Uniwersytecie w Kolonii i opublikowanych w 1982 roku przez Gütha, Schmittbergera i Schwarzego. Odkrycie, że ludzie systematycznie odbiegają od standardowej prognozy maksymalizowania pieniędzy, wpłynęło na całe pokolenie badaczy i uczyniło z tej gry jeden z najczęściej replikowanych paradygmatów ekonomii behawioralnej, z tysiącami kolejnych eksperymentów.Historyczne / opisowe

Jedno zastrzeżenie ma tu szczególne znaczenie. Gra przeciwko przeciwnikowi, o którym z góry wiadomo, że jest komputerem, to nie to samo, co stanięcie naprzeciw człowieka. Kiedy ludzie wiedzieli, że oferty generuje komputer, cielesna reakcja stresowa, która zwykle towarzyszy niesprawiedliwym ofertom — i przewiduje ich odrzucenie — pojawiała się wyłącznie przy ofertach od prawdziwych ludzi, nie od komputerów. Wersja gry z otwarcie symulowanym odpowiadającym potrafi pokazać samą logikę, ale nie należy oczekiwać, że wywoła albo zmierzy pełną reakcję społeczną.Potwierdzone, z ograniczeniami Traktuj sesję na tej stronie jako sposób na zbadanie struktury gry z fotela proponującego; tam, gdzie badania milczą — w tym co do tego, jak dokładnie symulowany odpowiadający zmienia doświadczenie po stronie proponującego — nie stawiamy żadnych tez. Baza dowodowa to w przygniatającej większości eksperymenty laboratoryjne, a opisane wyżej badania międzykulturowe w terenie są tu znaczącym wyjątkiem.